Xaricdə təhsil, yoxsa fırıldaq? Valideynlər nələrə diqqət etməlidir

Son vaxtlar mediada xaricdə təhsil xidməti göstərən şirkətlərdən birindən şikayətçi olan valideynlərin müraciətləri yayılıb: iddialara görə, müqavilə bağlanıb, ödəniş edilib, sonra isə şirkətlə əlaqə kəsilib. Bu kimi hadisələr xaricdə təhsil adı ilə aldatma və etibardan sui-istifadə hallarını yenidən gündəmə gətirir. Bəs ailələr özlərini necə qoruya bilər?

Beynəlxalq Təhsil və Ali Təhsil Mərkəzləri Birliyinin İdarə Heyətinin sədri Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfov hesab edir ki, məsuliyyət təkcə şirkətlərdə deyil — çox vaxt valideynlərin yanlış gözləntiləri də fırıldaqçılara şərait yaradır.

Mümkün olmayan vədlərə inanmaq

Ekspert uzun müddət xaricdə fəaliyyət göstərdikdən sonra Azərbaycanda işləyərkən gördüyü mənzərəni belə təsvir edir: valideyn bəzən doğru məlumat verən şirkəti deyil, ona eşitmək istədiyini deyən şirkəti seçir. Məsələn, övladını seçdiyi nüfuzlu universitetə yerləşdirmək istəyir, halbuki həmin universitetə attestatla və ya imtahansız qəbul yoxdur. Bunun mümkün olmadığını deyənlərə inanmır və onu aldadan şirkətlə müqavilə imzalayır.

Nəcəfovun sözlərinə görə, oxşar vəziyyət Türkiyə və Rusiyada qiyabi təhsillə bağlı da yaşanır. Onun qeyd etdiyi kimi, Türkiyədə qiyabi təhsil yoxdur, distant təhsilin diplomu isə tanınmır. Bunu yoxlamaq çox sadədir — Elm və Təhsil Nazirliyinin qaynar xəttinə zəng edib soruşmaq kifayətdir.

Yanlış sifariş: “getməsin, amma diplomu olsun”

Ekspert valideynlərin bəzi tələblərinin özünün aldatmaya zəmin yaratdığını deyir. Müraciət edən valideynlərin bir qismi övladının başqa ölkəyə getməməsini, əsgərlikdən möhlət almasını, diplomunun tanınmasını və evdə oturaraq oxumasını istəyir. Belə gözləntilər real təhsil təklifi ilə deyil, yalnız boş vədlərlə qarşılana bilər.

“Xaricdə təhsil almaq təhsil işidir. Övladını təhsilə göndərəcək. Və təhsilə göndərdiyi övladının da təhsili yaxşı olmalıdır. Diplom xətrinə yox.”

Şirkəti seçməzdən əvvəl nəyi yoxlamalı?

Nəcəfovun müşahidəsinə görə, Azərbaycandakı xaricdə təhsil şirkətlərinin çoxu “makler” kimi işləyir: universitetlərlə birbaşa müqavilələri və əlaqələri olmur, başqa şirkətlər üzərindən fəaliyyət göstərirlər. Ekspertin tövsiyələrinə əsasən, müqavilə imzalamazdan əvvəl bunları yoxlayın:

• Şirkətin sahibi kimdir və sizə məsləhət verən şəxsin özünün təhsili və təcrübəsi varmı?
• Şirkətin universitetlərlə birbaşa müqaviləsi varmı, yoxsa vasitəçi kimi işləyir?
• Şirkət əvvəllər hansı işlər görüb, tələbələri real olaraq hara yerləşdirib?
• Sizə verilən vəd (imtahansız qəbul, qiyabi oxuyub tanınan diplom və s.) ümumiyyətlə mümkündürmü? Şübhə varsa, Elm və Təhsil Nazirliyinin qaynar xəttindən dəqiqləşdirin.

İki əsas qayda

Ekspert valideynlərə iki şeyə diqqət etməyi tövsiyə edir: birincisi, cəlbedici, “bəhbəhli” çağırışlara inanmamaq; ikincisi, təhsilə yanaşmanı dəyişmək. Təhsil quru diplom parçası deyil — məqsəd övladın seçdiyi sahədə bilikli, savadlı mütəxəssis olmasıdır. Valideyn əvvəlcə özü üçün dəqiqləşdirməlidir: o, övladının həqiqətən təhsil almasını istəyir, yoxsa başqa məqsəd güdür? Əgər məqsəd təhsildirsə, həqiqətən təhsil məsləhəti verən mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.

Xaricdə təhsil planınızı real imkanlar əsasında qurmaq istəyirsinizsə, xaricdə təhsil bölməmizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Bu yazı Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfovun Plat.az-a verdiyi müsahibə əsasında hazırlanıb.