Qarabağ Universiteti və İTÜ: Xankəndidən İstanbula ikili diplom proqramı

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın imzaladığı qərarla Qarabağ Universitetinin strukturunda İstanbul Texniki Universitetinin (İTÜ) rektorluğuna bağlı akademik bölmələrin fəaliyyətinə hüquqi zəmin yaradılıb. 2026/2027-ci tədris ilindən etibarən isə Xankəndidə İTÜ ilə birgə mühəndislik ixtisasları üzrə ikili diplom proqramının icrasına başlanılıb.

Beynəlxalq Təhsil və Ali Təhsil Mərkəzləri Birliyinin İdarə Heyətinin sədri Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfov bu əməkdaşlığı strateji addım adlandırır. Onun fikrincə, qərar əməkdaşlığın qısamüddətli layihələr və ayrı-ayrı müəllim səfərləri ilə məhdudlaşmayacağını, institusional və davamlı xarakter daşıyacağını göstərir.

Proqram necə qurulub?

• İxtisaslar: inşaat mühəndisliyi, elektrik və elektronika mühəndisliyi, mexanika mühəndisliyi və kimya mühəndisliyi.
• Tədris dili: İTÜ proqramları əsasında, tamamilə ingilis dilində.
• Təhsil yeri: ilk üç il Xankəndidə, son il İstanbulda; Türkiyədə istehsalat təcrübəsi və yay məktəbi imkanları.
• Diplom: proqramı uğurla bitirən məzunlar həm Qarabağ Universitetinin, həm də İTÜ-nün bakalavr diplomunu alır.
• Maliyyələşdirmə: xərclər dövlət tərəfindən qarşılanır, bu da istedadlı gənclərə sosial vəziyyətindən asılı olmayaraq iştirak imkanı verir.

İTÜ niyə vacib tərəfdaşdır?

1773-cü ildə yaradılan İTÜ 253 illik akademik ənənəyə malik, dünyanın ən köklü texniki universitetlərindən biridir. Nəcəfovun qeyd etdiyi kimi, “QS World University Rankings 2027” nəticələrinə görə İTÜ dünya universitetləri arasında 279-cu, Türkiyə universitetləri arasında isə birinci yerdədir. Belə bir universitetin bilik və təcrübəsi yeni yaradılmış ali məktəbin inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirə bilər.

Üç əsas fayda

1. Təhsilin keyfiyyəti. Tələbələr İTÜ-nün professor-müəllim heyətindən dərs alacaq, müasir mühəndislik kurikulumu, laboratoriya işi və real layihələr əsasında oxuyacaqlar. İngilis dilində tədris beynəlxalq elmi ədəbiyyata çıxışı genişləndirir, İstanbuldakı təhsil və istehsalat təcrübəsi isə akademik bilikləri praktik bacarıqlarla tamamlayır.

2. Universitetin akademik potensialı. Yeni universitetin güclü akademik ənənə və tədqiqat infrastrukturu qurması vaxt tələb edir. Birgə laboratoriyalar, akademik heyətin mübadiləsi və Qarabağ Universitetinin gənc mütəxəssislərinin İTÜ-də magistratura və doktorantura səviyyəsində hazırlanması bu prosesi sürətləndirəcək.

“Bu, sadəcə hazır biliklərin ötürülməsi deyil, Qarabağ Universitetində davamlı akademik potensialın qurulması deməkdir.”

3. Qarabağın yenidən qurulması. Proqramdakı dörd ixtisas bölgənin real ehtiyacları ilə birbaşa bağlıdır: inşaat mühəndisləri yeni şəhərlərin və infrastrukturun qurulmasına, elektrik və elektronika mühəndisləri enerji və rəqəmsal sistemlərə, mexanika mühəndisləri sənaye və istehsala, kimya mühəndisləri isə yeni materiallara və ekoloji texnologiyalara töhfə verə bilər.

Uğur necə ölçülməlidir?

Ekspertin fikrincə, birgə laboratoriyalar universitet–sənaye əməkdaşlığı, tətbiqi tədqiqatlar, patentlər və startaplar üçün əlverişli mühit yaradacaq, Qarabağ Universiteti isə zamanla bölgənin problemlərinə elmi həllər hazırlayan tədqiqat universitetinə çevrilə bilər. Bununla belə, o, proqramın uğurunun yalnız iki diplomla ölçülməməli olduğunu vurğulayır: əsas göstəricilər məzunların peşəkar bacarıqları, birgə elmi məqalə və layihələrin sayı, laboratoriyaların real fəaliyyəti, sənaye ilə əməkdaşlıq və yetişdirilən yerli akademik kadrlar olmalıdır.

“Mən bunu təkcə ikili diplom proqramı deyil, Qarabağın gələcəyinə qoyulan uzunmüddətli elmi və strateji sərmayə kimi qiymətləndirirəm.”

Bu yazı Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfovun Plat.az-a verdiyi müsahibə əsasında hazırlanıb.