İxtisas seçərkən gələcəyə baxın: hansı sahələr dəyişəcək, hansılar önə çıxacaq?

Texnoloji tərəqqi və rəqəmsal transformasiya əmək bazarında peşələrə tələbatı kökündən dəyişir. Bu gün ixtisas seçən gənc yalnız bugünkü deyil, dörd-beş il sonrakı əmək bazarını da düşünməlidir. Beynəlxalq Təhsil və Ali Təhsil Mərkəzləri Birliyinin İdarə Heyətinin sədri Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfov hansı sahələrin dəyişəcəyini və hansıların önə çıxacağını şərh edib.

Transformasiya olunacaq sahələr

Ekspertin sözlərinə görə, aşağıdakı sahələr tamamilə yox olmasa da, ciddi şəkildə dəyişəcək, çünki onlardakı rutin işlərin böyük hissəsini süni intellekt və avtomatlaşdırılmış sistemlər görəcək:

• ənənəvi mühasibatlıq, katiblik və ofis idarəçiliyi;
• məlumatların daxil edilməsi və sənədləşmə;
• klassik bank işi;
• qrafik dizaynın bəzi istiqamətləri;
• klassik tərcüməçilik və kitabxanaçılıq;
• ümumi biznes idarəçiliyi və ənənəvi jurnalistika.

“Yəni yalnız diplom almaq kifayət etməyəcək; həmin sahələri texnologiya, analitika və rəqəmsal bacarıqlarla birləşdirmək lazım gələcək.”

Önə çıxan texnoloji istiqamətlər

Nəcəfov tələbələrə süni intellekt mühəndisliyi, məlumat elmi və data mühəndisliyi, kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal kriminalistika, robototexnika və avtonom sistemlər, bulud texnologiyaları, yarımkeçiricilər, kvant texnologiyaları, bərpaolunan enerji mühəndisliyi, hidrogen texnologiyaları və ağıllı enerji şəbəkələri kimi istiqamətlərə yönəlməyi məqsədəuyğun hesab edir.

Az danışılan, amma strateji ixtisaslar

Ekspert yalnız hamının diqqət yetirdiyi populyar sahələrlə kifayətlənməməyi tövsiyə edir. Onun fikrincə, hələ az önəm verilən, lakin gələcəkdə strateji əhəmiyyət daşıyacaq ixtisaslar da var.

Su ehtiyatlarının idarə edilməsi. İqlim dəyişiklikləri, quraqlıq və şirin su ehtiyatlarının azalması bütün dünya üçün ciddi təhlükəyə çevrilir. Nəcəfov xatırladır ki, gələcəkdə münaqişələrin neftdən çox su uğrunda baş verə biləcəyi ilə bağlı proqnozlar səslənir. Buna görə su mühəndisliyi gələcəyin ən vacib sahələrindən biri olacaq.

Qida, kənd təsərrüfatı və ekologiya. Dünya əhalisinin artması və təbii resursların azalması ərzaq çatışmazlığı riskini yüksəldir. Bu səbəbdən ağıllı kənd təsərrüfatı texnologiyaları, biotibb mühəndisliyi, iqlim mühəndisliyi, karbonun idarə edilməsi və biotexnologiya üzrə ixtisaslar, ekspertin sözləri ilə, “ən azı kibertəhlükəsizlik və süni intellekt qədər vacib ola bilər”.

Abituriyentlər üçün əsas nəticə

“Gələcəyin ən perspektivli ixtisasları məhz bəşəriyyətin ən böyük problemlərinə həll təqdim edən sahələr olacaq.”

Başqa sözlə, ixtisas seçərkən təkcə dəbdə olan sahələrə deyil, dünyanın qarşılaşacağı əsas problemlərə də baxmaq lazımdır. Seçdiyiniz sahə hansı olursa olsun, onu rəqəmsal bacarıqlar, analitik düşüncə və daimi öyrənmə vərdişi ilə tamamlamaq uzunmüddətli rəqabət üstünlüyü verəcək.

Bu yazı Prof. Dr. Bəxtiyar Nəcəfovun Plat.az-a verdiyi müsahibə əsasında hazırlanıb.